21 April 2026

เมื่อครั้งยังเยาว์วัยถูกสอนว่าจะวัดความฉลาดของคนนั้นก็ต้องดูกันที่ไอคิว (IQ หรือ Intelligence Quotient) ต่อมาพอเริ่มทำงานก็มีคำว่า EQ (Emotional Quotient) หรือความฉลาดทางอารมณ์ โผล่ขึ้นมาเพื่อแสดงถึงความสามารถในรับรู้ เข้าใจ และจัดการทางอารมณ์ของตนเอง อันนำไปสู่ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น และในปัจจุบันก็พบเจอกับอีกคำใหม่คือ AQ หรือ Agility Quotient

เนื่องจากปัจจุบันทุกคนต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ตั้งแต่การเข้ามาของ AI จนกระทั่งถึงความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ส่งผลต่อทั้งการทำงานและการใช้ชีวิต ทำให้ความสามารถในการปรับตัว หรือ Agility กลายเป็นอีกหนึ่งคุณสมบัติที่สำคัญสำหรับทั้งผู้บริหารและคนทำงาน มีงานวิจัยจากมหาวิทยาลัย Minnesota ที่ระบุว่าความสามารถในการปรับตัวนั้นส่งผลต่อความก้าวหน้าในอาชีพการทำงานมากกว่า IQ หรือความฉลาด

Liz Tran ซึ่งเป็น Executive Coach ได้ศึกษาเจ้าของธุรกิจและผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จกว่า 200 คน ครอบคลุมทั้งเรื่องของบุคลิกภาพ ชีวิตวัยเด็ก การศึกษา จนถึงอุปนิสัยนิสัย และสุดท้ายได้ข้อสรุปออกมาว่าปัจจัยที่สำคัญที่สุดที่ผู้นำที่ประสบความสำเร็จทุกคนมีเหมือนกัน นั้นคือ เป็นผู้ที่ไม่หยุดนิ่ง มีการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ซึ่ง Liz Tran ได้เรียกสิ่งนี้ว่า Agility Quotient หรือ AQ โดยเป็นความสามารถในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลง ความไม่แน่นอน รวมถึงความผิดหวัง โดยไม่เสียศูนย์ และยังสามารถก้าวต่อไปได้ โดย AQ นั้นไม่ใช่ทั้งบุคลิกภาพ ไม่ใช่ทักษะ และ ไม่ใช่ความฉลาด แต่เป็นความสามารถในการก้าวเดินต่อไปแม้จะมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น

Liz Tran พบว่าคนจะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับตนเองไม่เหมือนกัน เธอจึงแบ่ง AQ ออกเป็นสี่รูปแบบ ไม่มีรูปแบบใดที่โดดเด่นกว่ากัน เพียงแต่ว่าแต่ละคนจะต้องเข้าใจคุณลักษณะของตนเอง โดยประกอบด้วย 1. นักเขียนหรือ Novelist เป็นผู้ที่ชอบมองไปข้างหน้า วางแผนไว้ล่วงหน้า แต่เมื่อเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ได้คาดฝันหรือวางแผนไว้ ก็จะเสียศูนย์ได้ง่าย 2. นักผจญเพลิงหรือ Firefighter จะเก่งและโดดเด่นในสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน มีความกดดันสูง หรือ ภายใต้วิกฤตต่างๆ แต่จะไม่ให้ความสำคัญกับการวางแผนระยะยาว 3. นักบินอวกาศหรือ Astronaut เป็นผู้ที่เก่งทั้งการวางแผน และ การตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง แต่เป็นคนที่เร็วในทุกๆ เรื่อง และจะเร็วกว่าเพื่อนร่วมงาน ทำให้คนทำงานด้วยสับสน และ 4. ศัลยแพทย์ระบบประสาทหรือ Neurosurgeon ที่เมื่อตัดสินใจในสิ่งใดแล้ว จะทุ่มเท มุ่งมั่นในสิ่งนั้น จะต้องพัฒนาตนเองให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้น

นอกจากนี้ Liz Tran มองว่า AQ เป็นพฤติกรรมที่สามารถเรียนรู้และพัฒนาได้ โดยในการพัฒนา AQ นั้นแต่ละคนจะต้อง

1. มีกิจวัตรประจำที่สม่ำเสมอ ผู้ที่มี AQ สูงมักจะเป็นผู้ที่มีกิจวัตรบางอย่างที่ต่อเนื่องและสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็น การออกกำลังกาย นั่งสมาธิ สวดมนต์ อ่านหนังสือ จดบันทึก ซึ่งไม่ว่าจะเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงใดๆ กิจวัตรเหล่านี้ยังคงดำเนินไปอยู่

2. พร้อมที่จะทดลอง ผู้ที่มี AQ สูง จะชอบทดลองทำสิ่งใหม่ๆ ก่อนที่พร้อมสมบูรณ์ เพื่อให้ได้ข้อมูลมาใช้ในการปรับปรุงและพัฒนา การทำสิ่งใหม่ๆ นั้น ไม่ได้จำเป็นต้องทำแล้วประสบความสำเร็จ แต่สำคัญคือให้ได้เริ่มลงมือทำ

3. การเรียนรู้ คนที่ปรับตัวเก่งคือคนที่เรียนรู้ตลอดเวลา นอกจากเรียนรู้ในส่ิงใหม่แล้ว ยังชอบที่จะเรียนรู้เพื่อทำให้สิ่งเดิมๆ ที่คุ้นเคยหรือเชี่ยวชาญมีความสดและแปลกใหม่ด้วย

4. ฝึกรับมือกับความไม่แน่นอน โดยจงใจนำตนเองไปอยู่ในสถานการณ์ที่มีความคลุมเครือและไม่แน่ใจในผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้น เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ใหม่และพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน เช่น การรับงานที่มีความท้าทายและไม่แน่ใจในความสำเร็จ หรือ ทำงานในส่ิงที่ไม่เคยทำมาก่อน

ในยุคที่เราต้องเผชิญกับความไม่แน่นอนและการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา การมี AQ ก็เป็นปัจจัยที่สำคัญจริงๆ และความสำเร็จในวิชาชีพของแต่ละคนอาจจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับตัวมากขึ้นเรื่อยๆ ก็ได้