16 December 2009

ผมเริ่มเขียนบทความสำหรับผู้จัดการรายสัปดาห์ (ชื่อตั้งแต่อดีต) มาจะครบ 8 ปีในสิ้นเดือน นี้ และตั้งแต่ปีพ.ศ. 2545 มาจนถึงปัจจุบันในช่วงสิ้นปีของทุกปี จะนำเสนอสุดยอดหนังสือทางด้านการบริหารจัดการประจำปีนั้นๆ โดยผมเองก็จะนำมาจากหลายๆ แหล่งทั้งจากที่ตนเองติดตามซื้อเอง จากการจัดของแหล่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นนิตยสาร Strategy+Business หรือหนังสือพิมพ์ Financial Times หรือ จากเว็บ Amazon.com ซึ่งทาง Amazon เขาก็มีการจัดอันดับทั้งจากบรรดาบรรณาธิการของเขา และจากยอดขายที่เกิดขึ้นจริง

            สำหรับปีพ.ศ. 2552 หรือ ค.ศ. 2009 นั้นโดยส่วนตัวแล้วผมมองว่าตลาดหนังสือทางด้านการบริหารจัดการนั้นไม่ค่อยมีอะไรน่าตื่นเต้นหรือหวือหวาเท่าไรเท่าไร หนังสือทางด้านการบริหารที่ออกมาของต่างประเทศนั้น ส่วนใหญ่จะเป็นหนังสือที่เกี่ยวข้อกับภาวะวิกฤตเศรษฐกิจที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นหนังสือที่เล่าถึงกรณีศึกษาหรือสาเหตุของความล้มเหลวของสถาบันการเงินต่างๆ ในสหรัฐ หรือ เป็นหนังสือที่เล่าถึงแนวทางในการบริหารจัดการในภาวะวิกฤต ดังนั้นผมมองว่าในปีที่ผ่านมานั้น หลักการ และแนวคิดใหม่ๆ ที่ออกมาผ่านทางหนังสือทางด้านการบริหารจัดการต่างๆ นั้นจะไม่ค่อยมีอะไรมากหรือน่าตื่นเต้นเท่าไร สิ่งที่ออกมานั้นจะเป็นแนวทางการบริหารในภาวะวิกฤตเสียมากกว่า

            อย่างไรก็ดีแนวโน้มประการหนึ่งที่เริ่มเห็นได้ชัดเจนในปีนี้ของหนังสือทางด้านการจัดการต่างๆ ก็คือหนังสือที่เกี่ยวกับเรื่องของการคิดเชิงออกแบบหรือ Design Thinking ซึ่งเป็นการผสมผสานและนำหลักการคิดในเชิงออกแบบมาผสมผสาน ในการคิดเชิงบริหาร เพื่อให้องค์กรสามารถสร้างสรรค์และพัฒนานวัตกรรมใหม่ๆ ได้ ในช่วงครึ่งปีหลังเราจะเห็นหนังสือทางด้านการบริหารจัดการในแนวนี้ออกมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็น The Design of Business หรือ Design Thinking หรือ Change by Design หรือ Design Driven Innovation หรือ A Fine Line หรือ Building Design Strategy เป็นต้น สาเหตุที่หนังสือจำพวกนี้เริ่มออกมาเยอะขึ้นในช่วงครึ่งปีหลังก็สอดคล้องกับกระแสเรื่องของเศรษฐกิจสร้างสรรค์หรือ Creative Economy ที่กำลังเป็นที่สนใจกันทั่วไปนะครับ เนื่องจากในสามสี่ปีที่ผ่านมาเราจะเห็นหนังสือที่เกี่ยวกับเรื่องของนวัตกรรมออกมาค่อนข้างเยอะ แต่สิ่งที่ยังขาดอยู่ก็คือวิธีการในการคิดเพื่อให้ได้มาซึ่งนวัตกรรม และในช่วงหลังก็เริ่มเป็นที่ยอมรับกันว่าวิธีคิดแบบนักออกแบบหรือ Designer นั้นอาจจะเป็นทางออกประการหนึ่งสำหรับการที่จะทำให้เราสามารถคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ ขึ้นมาได้

            อย่างไรก็ดีเมื่อไปดูลำดับหนังสือขายดีทางด้านการบริหารจัดการของ Amazon.com ในปีนี้จะพบว่าหนังสือส่วนใหญ่นั้นจะเกี่ยวข้องกับวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในปีนี้ โดยเรียงจากอันดับขายดีสุดปีนี้ได้แก่ House of Cards ที่พูดถึงความล้มเหลวของสถาบันการเงินที่เป็นต้นเหตุของวิกฤตทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ส่วนอันดับสองคือ The Ultimate Depression Survival Guide ส่วนอันดับสามคือหนังสือชื่อ Meltdown โดยสรุปแล้วเมื่อดูสิบอันดับหนังสือขายดีทางด้านบริหารของ Amazon จะพบว่าเป็นหนังสือที่เกี่ยวข้องกับภาวะวิกฤตอยู่ถึงครึ่งหนึ่งเลยครับ

            สำหรับแนวโน้มสำหรับหนังสือทางด้านการบริหารจัดการในปีหน้านั้น เชื่อว่าหนังสือที่เกี่ยวข้องกับการบริหารภายใต้ภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำนั้นคงจะน้อยลง และตลาดหนังสือทางด้านการบริหารน่าจะกลับมาคึกคักด้วยเรื่องใหม่ๆ มากขึ้น อย่างไรก็ดีแนวโน้มที่ไม่น่าจะหนีพ้นก็เป็นเรื่องเกี่ยวกับการบริหารภายใต้ความเสี่ยงของภาวะโลกร้อนที่กำลังเป็นกระแสอยู่ในปัจจุบัน ถึงแม้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีหนังสือที่เกี่ยวข้องกับ Sustainable หรือการผสมผสานระหว่างการบริหารกับความยั่งยืนออกมาหลายเล่ม แต่เชื่อว่าในปีหน้าจะมีทยอยออกมาอีกเรื่อยๆ นะครับ นอกจากนี้แนวโน้มที่เริ่มเห็นได้อย่างชัดเจนมากขึ้นก็คือพวกตอนต่อหรือเล่มที่สองของหนังสือที่ขายดีทั้งหลายในอดีต อาทิเช่น Presentation Zen Design ที่เป็นเสมือนเล่มสองของหนังสือขายดีที่พูดถึงเคล็ดและแนวทางในการนำเสนอที่ชื่อ Presentation Zen หรือ Drive ของ Daniel Pink ซึ่งเป็นผู้เขียนหนังสือขายดีที่ชื่อ The Whole New Mind หรือ Switch ของสองพี่น้องตระกูล Heath ที่โด่งดังจากหนังสือขายดีชื่อ Made to Stick หรือ Unfolding the Napkin ซึ่งเป็นตอนต่อจากหนังสือขายดีอีกเล่มที่ชื่อ The Back of the Napkin

            สัปดาห์หน้าเราจะมาดูกันนะครับว่านอกเหนือจากข้อสังเกตของผมแล้ว บรรดาวารสารวิชาการ หรือ หนังสือพิมพ์ทางด้านธุรกิจทั้งหลาย เขามีการจัดอันดับสุดยอดหนังสือทางด้านการจัดการสำหรับปีนี้ไว้อย่างไรบ้าง