12 June 2011

ท่านผู้อ่านเคยคิดไหมครับว่าในขณะที่เราตัดสินใจในเรื่องต่างๆ นั้น มีปัจจัยหรือบุคคลใดที่เข้ามาเกี่ยวข้องหรือมีอิทธิพลบ้าง เรามักจะคิดว่าการตัดสินใจของเรานั้นมักจะขึ้นอยู่กับตัวเราเองหรืออิทธิพลของบุคคลรอบข้างในขณะนั้น แต่จริงๆ แล้ว สถานการณ์หรือสิ่งแวดล้อมต่างๆ ก็ส่งผลต่อการตัดสินใจของเราเช่นเดียวกันครับ สัปดาห์นี้ผมเลยขอรวบรวมผลวิจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเพื่อเป็นอีกมุมมองหนึ่งสำหรับท่านผู้อ่านครับ

ท่านผู้อ่านเคยสังเกตไหมครับว่าการตัดสินใจระหว่างการที่มีน้ำเต็มกระเพาะปัสสวะกับกระเพาะปัสสวะที่ว่างเปล่านั้นมีความแตกต่างกันหรือไม่? มีนักวิจัยคนหนึ่งชื่อ Mirjam Tuk จากเนเธอแลนด์ เขามีการวิจัยที่ประหลาดครับ นั้นคือแบ่งคนเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกให้ดื่มน้ำห้าแก้ว ส่วนกลุ่มที่สองให้ดื่มน้ำห้าอึก หลังจากนั้นอีก 40 นาที ให้ทั้งสองกลุ่มทำแบบทดสอบเรื่องของการตัดสินใจ และผลปรากฎว่ากลุ่มที่ดื่มน้ำห้าแก้วนั้น จะตัดสินใจแบบมีเหตุผล และเป็นการตัดสินใจในระยะยาวกว่ากลุ่มที่ดื่มน้ำเพียงห้าอึก ซึ่งต้องถือว่าแปลกนะครับ เพราะเรามักจะคิดเสมอว่ากลุ่มที่ปวดปัสสวะนั้นมักจะตัดสินใจในมุมมองระยะสั้น เพื่อที่จะได้รีบไปทำธุระเสียให้เสร็จ

นอกจากนี้ยังมีการวิจัยที่ค้นพบอีกครับว่าการตัดสินใจในสิ่งที่ยากหรือท้าทายนั้นเป็นเสมือนการดึงพลังงานสำรองจากร่างกายเราไปใช้ และทำให้เราเหน็ดเหนื่อยจากการตัดสินใจ การตัดสินใจนั้นก็เหมือนกับการใช้กล้ามเนื้อของเราครับ นั้นคือยิ่งใช้ก็ยิ่งเปลืองและเหน็ดเหนื่อยมาก มีการทดลองโดยนักวิจัยชาวอิสราเอลที่พบว่าในการตัดสินใจของศาลในประเทศเขานั้น ถ้าเป็นคดีที่อยู่ตอนท้ายๆ หรือ ตอนเย็น จะมีแนวโน้มที่จะไม่ปล่อยผู้ต้องหามากขึ้น ซึ่งสันนิษฐานว่าเกิดเนื่องจากความเหน็ดเหนื่อยที่ต้องตัดสินใจมาทั้งวัน ดังนั้นพอถึงตอนเย็นจึงมักจะเลือกทางออกที่ง่ายที่สุด นั้นคือกลับเข้าคุก

มีงานวิจัยอีกชิ้นที่น่าสนใจครับนั้นคือ การตัดสินใจของเรานั้นขึ้นอยู่กับสิ่งของที่เราสัมผัสหรือถืออยู่ด้วยเช่นกันครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งว่าสิ่งที่เรากำลังถือนั้นเป็นของหนักหรือของเบา มีการทดลองการสัมภาษณ์พนักงานใหม่ โดยคนกลุ่มเดียวกัน เพียงแต่บางครั้งคนกลุ่มนี้ก็ถือคลิปบอร์ดที่หนัก และบางครั้งก็ถือคลิปบอร์ดที่เบา ผลพบว่าเมื่อถือคลิปบอร์ดที่หนักนั้น ผู้สัมภาษณ์มักจะมองว่าผู้ถูกสัมภาษณ์เป็นบุคคลที่จริงจัง แต่เมื่อถือคลิปบอร์ดที่เบาผู้ถูกสัมภาษณ์มักจะถูกมองว่าเป็นคนพลิ้วไปพลิ้วมา ซึ่งถ้าเป็นจริงตามผลการวิจัยก็ต้องถือว่าเแปลกมากนะครับ นอกจากนี้ยังมีวิจัยเพิ่มเติมที่แสดงให้เห็นว่าการนั่งบนเก้าอี้ที่แข็ง (ไม่นุ่ม) ในขณะเจรจาต่อรองเพื่อซื้อรถยนตร์นั้น จะทำให้เราต่อรองมากกว่านั่งบนเก้าอี้นุ่มๆ 

น่าสนใจเรื่องของการสัมผัสกับการตัดสินใจนะครับ เมื่อเป็นแบบนี้แล้วก็สามารถนำไปปรับใช้ได้เลยนะครับ เช่น บนโต๊ะเจรจาต่อรองทางการค้า ก็ควรจะจัดเก้าอี้ที่นุ่มๆ สบายๆ ให้คู่เจรจาได้นั่ง ส่วนทางเราก็หาเก้าอี้แข็งๆ มานั่ง 

เรื่องถัดมาก็คือการตัดสินใจกับการนอนครับ (นอนมากหรือนอนน้อย) เรามักจะถูกสอนว่าถ้าเราขาดการพักผ่อนนั้น การตัดสินใจจะไม่ดี ขอให้ตัดสินใจอย่างระมัดระวัง แต่ผลวิจัยกลับพบตรงกันข้ามครับ นั้นคือการที่เรานอนน้อยหรืออดนอนนั้นกลับจะทำให้เรามองโลกในแง่ดี และตัดสินใจในเชิงบวกมากกว่าเดิมครับ มีงานวิจัยที่พบว่าแพทย์ผ่าตัดที่ต้องอดนอนเพื่อผ่าตัดนานๆ นั้นตอนท้ายๆ ของการผ่าตัด จะมีการตัดสินใจที่เรียกได้ว่าผาดโผนกว่าปกติ โดยอาจจะทำการผ่าตัดหรือเส่ียงในบางอย่างที่ปกติจะไม่ทำ

ถือว่าน่าสนใจและน่าสังเกตนะครับว่าการตัดสินใจของเรานั้นมีปัจจัยภายนอกอะไรเข้ามาเกี่ยวข้องบ้าง ก่อนจบก็ฝากท่านผู้อ่านได้ลองตัดสินใจอีกเรื่องนะครับ นั้นคือทางคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดหลักสูตรอบรม Strategy Management Program รุ่นที่ 2 นะครับ ซึ่งเป็นหลักสูตรอบรม 74 ชั่วโมง ที่เน้นในเรื่องของกลยุทธ์อย่างครบวงจรตั้งแต่การคิด วิเคราะห์ การปฏิบัติ ท่านผู้อ่านที่สนใจสามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่ 02-218-5764 นะครับ