28 December 2002

ฉบับนี้ถือเป็นฉบับสุดท้ายที่ผมจะมาเจอกับท่านผู้อ่านในปีนี้ เจอกันอีกทีก็คงปี 2546 นะครับ ก็ถือเป็นธรรมเนียมปกติที่พอเข้าสู่ช่วงส่งท้ายปีใหม่ต้อนรับปีใหม่ก็มักจะมีการพูดถึงสิ่งที่เกิดขึ้นในปีที่แล้ว รวมถึงแนวโน้มของสิ่งที่จะเกิดขึ้นในปีหน้า สัปดาห์นี้ผมขอมองไปข้างหน้านะครับว่าอะไรคืออะไรคือมุมมองใหม่ๆ ด้านการจัดการที่น่าสนใจในปี 2546 ซึ่งจริงๆ แล้วเรื่องที่จะพูดถึงกันในสัปดาห์นี้ไม่ได้ถือเป็นเรื่องหรือแนวคิดใหม่แต่อย่างใด เพียงแต่ขออนุญาตนำเสนอในมุมมองใหม่ที่ท่านผู้อ่านอาจจะไม่คุ้นเคย และผมเองคิดว่ามุมมองใหม่ที่จะนำเสนอนี้จะเป็นประเด็นทางด้านการจัดการที่น่าสนใจในปี 2546 ซึ่งมุมมองใหม่ๆ บางประเด็นก็ไม่ได้ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับองค์กรชั้นนำบางแห่งของไทย แต่เชื่อว่าเป็นเรื่องใหม่สำหรับผู้บริหารองค์กรอีกเป็นจำนวนมาก

ประเด็นแรกที่อยากจะพูดถึงคือเรื่องของการพัฒนาทรัพยากรบุคคล ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องที่ผู้บริหารให้ความสำคัญมานานมาก เข้าไปในองค์กรแต่ละแห่ง ผู้บริหารก็มักจะกล่าวย้ำเป็นประจำถึงความสำคัญของทรัพยากรบุคคลและความเอาใจใส่ของผู้บริหารต่อการพัฒนาทรัพยากรบุคคล แต่เอาเข้าจริงๆ คำพูดเหล่านั้นส่วนใหญ่ก็เป็นเพียงคำหวานที่ผู้บริหารพูดออกมาให้พนักงานและผู้ที่เกี่ยวข้องตายใจ ถ้าท่านผู้อ่านได้เข้าไปศึกษาองค์กรต่างๆ ในเมืองไทยอย่างละเอียด จะพบว่ามีองค์กรชั้นนำของไทยเพียงไม่กี่แห่งที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาทรัพยากรบุคคลอย่างมีระบบและจริงจัง ผู้บริหารส่วนใหญ่ทั้งระดับสูงและกลางมักจะชอบนึกว่าหน้าที่ในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลเป็นหน้าที่ของฝ่ายบุคคล ตัวเองไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง ซึ่งผมขอเรียนว่าเป็นความคิดที่ผิด ในภาวะการแข่งขันเช่นในปัจจุบัน การพัฒนาทรัพยากรบุคคลถือเป็นหน้าที่ของผู้บริหารทุกท่านทุกระดับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้บริหารระดับสูงจะต้องให้ความสำคัญและเอาใจใส่มากเป็นพิเศษ ไม่ใช่เพียงแค่ทำหน้าที่ในการอนุมัติงบด้านการอบรมและเป็นประธานในพิธีเปิดเท่านั้น ตัวผู้บริหารระดับสูงเอง จะต้องทำหน้าที่ในการพัฒนาบุคลากรของท่านด้วยนะครับ บุคลากรของท่านจะสามารถเรียนรู้ได้จากท่านมากกว่าจากวิทยากรจากภายนอกเสียด้วยซ้ำ

แนวโน้มประการหนึ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับการพัฒนาทรัพยากรบุคคลก็คือแทนที่องค์กรจะมุ่งเน้นการพัฒนาเฉพาะทักษะตามวิชาชีพ และการพัฒนาความสามารถทางด้านการบริหารจัดการแล้ว ปัจจุบันได้เริ่มมีการพัฒนาทางด้านจิตใจกันมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นในหลักของจริยธรรมและความรับผิดชอบต่อสังคม หรือที่นิยมกันมากก็เป็นในเรื่องของการนำหลักการของพระพุทธศาสนามาช่วยในการกล่อมเกลาจิตใจของบุคลากร จริงๆ แล้วแนวโน้มนี้เกิดขึ้นมาหลายปีแล้วพอสมควร ที่องค์กรจะมีการส่งบุคลากรไปอบรมธรรมะกับพระหรือแม่ชีชื่อดัง หรือการที่องค์กรบางแห่งจะนิมนต์พระสงฆ์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนามาบรรยายที่บริษัทเป็นประจำทุกสัปดาห์ แต่ผมเห็นว่าสิ่งเหล่านี้จะเริ่มมีมากขึ้นเรื่อยๆ นอกเหนือจากองค์กรเพียงไม่กี่แห่ง ทั้งนี้คงจะเป็นเนื่องจากความตื่นตัวในเรื่องของการบริหารจัดการที่ดี ซึ่งหลักในการบริหารจัดการที่ดีนั้นก็หนีไม่พ้นหลักการของพระพุทธศาสนานั้นเอง

 จากความตื่นตัวในเรื่องของการพัฒนาทรัพยากรบุคคล จะส่งผลให้หน่วยงานด้านการพัฒนาทรัพยากรบุคคลทวีความสำคัญมากขึ้น ในปัจจุบันนอกจากองค์กรขนาดใหญ่เพียงไม่กี่แห่งที่จะมีหน่วยงานด้านพัฒนาทรัพยากรบุคคลแยกออกมา ในองค์กรส่วนใหญ่นั้นมักจะอยู่รวมกับหน่วยงานด้านทรัพยากรบุคคล แต่ผมเชื่อว่าในไม่ช้าผู้บริหารจะเริ่มเห็นความสำคัญของการมีหน่วยงานด้านการพัฒนาทรัพยากรบุคคลแยกออกมาต่างหาก และบทบาทของหน่วยงานนี้จะไม่ใช่เพียงแค่การจัดการฝึกอบรมเพียงอย่างเดียว แต่จะรวมไปถึงการพัฒนาองค์กรด้วย บทบาทของผู้บริหารของหน่วยงานด้านการพัฒนาทรัพยากรบุคคลนั้นจะเป็นเหมือนคนคู่ใจของผู้บริหารสูงสุดเลยทีเดียว บทบาทของงานด้านนี้จะเปลี่ยนจากการจัดการฝึกอบรมเพียงอย่างเดียว แต่จะกลายเป็นหน่วยงานเชิงกลยุทธ์ด้านการพัฒนาทั้งในระดับองค์กรและระดับบุคคล และจะเป็นหน่วยงานที่มีความสำคัญในการเป็นผู้นำวิสัยทัศน์และกลยุทธ์จากผู้บริหารระดับสูง ถ่ายทอดลงมาเป็นแนวทางในการปฏิบัติสำหรับพนักงานทุกระดับ

นอกเหนือจากประเด็นในเรื่องของการพัฒนาทรัพยากรบุคคลแล้ว อีกประเด็นหนึ่งที่มีมุมมองที่น่าสนใจก็คือในเรื่องของการที่องค์กรต่างๆ ได้เริ่มมีการคัดเลือกดาวดวงเด่นของแต่ละองค์กร ดาวดวงเด่นเหล่านี้จะถูกคัดเลือกมาจากทั้งบุคลากรในระดับต่างๆ ขององค์กร และการสรรหาและคัดเลือกจากภายนอกองค์กร ให้เป็นกลุ่มบุคคลที่มีโอกาสและความเป็นไปได้ที่จะเป็นผู้บริหารระดับสูงในอนาคต กลุ่มดาวดวงเด่นเหล่านี้จะถูกพัฒนาทั้งจากในห้องเรียนและการทำงานจริงให้เตรียมพร้อมเพื่อที่จะก้าวขึ้นไปเป็นผู้บริหารระดับสูงในอนาคต จริงๆ แล้วองค์กรหลายแห่งก็ได้เริ่มทำสิ่งนี้มาแล้วหลายปี แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือมีแนวโน้มว่าองค์กรต่างๆ ในไทยจะมีการคัดเลือกดาวดวงเด่นกันมากขึ้น ประเด็นที่น่าสนใจก็คือในอดีตเราจะพยายามหลีกเลี่ยงการระบุว่าใครเป็นดาวดวงเด่น ทั้งนี้อาจจะทำให้เกิดปัญหาทั้งต่อตัวผู้ที่ไม่ได้รับคัดเลือก และผู้ที่ได้รับคัดเลือก แต่ดูเหมือนว่าประเด็นนี้จะไม่เป็นสิ่งสำคัญที่ผู้บริหารคำนึงถึงซักเท่าใด

ประเด็นทางด้านการจัดการอีกประเด็นที่มีมุมมองใหม่ๆ ที่น่าสนใจคือในเรื่องของวัฒนธรรมองค์กร (Corporate Culture) ซึ่งจะหมายถึงแนวคิด การประพฤติ ปฏิบัติที่คนในองค์กรแต่ละแห่งมีร่วมกัน ซึ่งในอดีตเรามักมองว่าวัฒนธรรมองค์กรเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามสภาวะของมันเอง โดยที่ผู้บริหารไม่สามารถเข้าไปยุ่งเกี่ยวได้มากเท่าใด เหมือนกับต้องรอให้วัฒนธรรมองค์กรเกิดขึ้นก่อนถึงจะระบุได้ว่าวัฒนธรรมขององค์กรคืออะไร แต่ในปัจจุบันองค์กรหลายแห่งจะเริ่มมีการกำหนดวัฒนธรรมองค์กรที่ตนเองต้องการขึ้นมาเลย ซึ่งวัฒนธรรมองค์กรเหล่านี้ก็จะถูกพัฒนาขึ้นมาจากกลยุทธ์ขององค์กร และผู้บริหารก็จะร่วมกันคิดว่าวัฒนธรรมองค์กรควรจะเป็นอย่างไร หลังจากนั้นก็จะพยายามใช้กิจกรรมด้านการตลาดและการประชาสัมพันธ์เพื่อถ่ายทอดให้บุคลากรได้รับทราบในวัฒนธรรมองค์กร พร้อมทั้งพยายามให้คนภายในองค์กรปฏิบัติตนตามวัฒนธรรมองค์กรที่ถูกกำหนดขึ้น โดยผู้ระบบการจูงใจเข้ากับวัฒนธรรมที่ต้องการ ประเด็นในเรื่องของวัฒนธรรมองค์กรนั้นถ้าให้เขียนหรืออ่านอย่างเดียวก็ดูจะง่าย แต่ถ้าจะทำจริงๆ แล้วต้องใช้เวลาและทรัพยากรที่มากพอสมควร แต่ผมเชื่อว่าผลที่ได้รับจะคุ้มค่าสิ่งที่ได้ลงทุนไป

เป็นอย่างไรบ้างครับ นี้คงเป็นเพียงตัวอย่างของมุมมองด้านการจัดการบางประเด็นที่น่าจะเปลี่ยนไปในปีใหม่นี้ ก่อนจากกันผมอยากจะฝากเรียนข้อคิดสำหรับปีใหม่นี้นิดหนึ่งนะครับ คือในปัจจุบันทุกสิ่งทุกอย่างรอบตัวเรามีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาและรวดเร็วขึ้นทุกขณะ ไม่ว่าจะเป็นในด้านของคู่แข่งขัน เทคโนโลยี ความต้องการของลูกค้า แนวคิดการจัดการใหม่ๆ ฯลฯ เลยอยากจะให้ท่านผู้อ่านทุกท่านได้เปิดหูเปิดตาให้กว้างไว้นะครับ คอยรับรู้การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นรอบๆ ตัวเรา แล้วอย่าไปยึดติดกับสิ่งที่ทำให้ท่านเคยประสบความสำเร็จในอดีต เนื่องจากถ้าเราเกิดอัตตาและความหลงในความสำเร็จของตนเองเมื่อใด เราจะหยุดดูคนอื่น และหยุดพัฒนาตนเอง และจะนำไปสู่ความล้มเหลวของเราได้ เพราะฉะนั้นในปีใหม่นี้ขอให้ท่านผู้อ่านทุกท่านได้เปิดหูเปิดตาไว้คอยดูการเปลี่ยนแปลงของสิ่งต่างๆ รอบๆ ตัวท่าน รวมทั้งอย่าเกิดความหลงในความสำเร็จของตนเอง ต้องอย่าลืมนะครับว่าสิ่งที่ทำให้ท่านประสบความสำเร็จในอดีตจะไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำให้ท่านประสบความสำเร็จในอนาคต โลกมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลานะครับ